آرتروز زانو چه علائمی دارد؟ | روش های پیشگیری از آرتروز زانو

آرتروز زانو یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مفصلی است که می‌تواند کیفیت زندگی افراد را به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری معمولاً با تخریب تدریجی غضروف مفصل زانو آغاز می‌شود و به‌مرور باعث درد، خشکی و محدودیت حرکتی می‌گردد. بسیاری از افراد در مراحل اولیه، علائم آرتروز را نادیده می‌گیرند و زمانی به پزشک مراجعه می‌ کنند که بیماری پیشرفت کرده است. شناخت به‌ موقع علائم آرتروز زانو نقش مهمی در کنترل و کند کردن روند بیماری دارد. در این مقاله به بررسی نشانه‌ های آرتروز زانو و همچنین روش‌های مؤثر پیشگیری از آرتروز زانو می‌پردازیم.

آرتروز زانو چیست؟

آرتروز زانو یک بیماری شایع مفصلی است که در اثر فرسایش و تخریب تدریجی غضروف مفصل زانو ایجاد می‌شود. این غضروف نقش ضربه‌گیر دارد و با از بین رفتن آن، استخوان‌ها به‌صورت مستقیم با یکدیگر تماس پیدا می‌کنند. آرتروز زانو معمولاً با افزایش سن بروز می‌کند، اما اضافه‌ وزن، آسیب‌ های قبلی و فشار مداوم به زانو نیز در ایجاد آن موثر هستند. این بیماری می‌تواند باعث درد، خشکی و محدودیت حرکتی شود. آرتروز زانو در صورت عدم درمان به‌ مرور پیشرفت کرده و کیفیت زندگی فرد را کاهش می‌ دهد.

آرتروز زانو از چه سنی شروع می شود؟

آرتروز زانو معمولاً از سنین میانسالی به بعد و اغلب پس از 40 سالگی شروع می‌شود؛ اما در برخی افراد ممکن است زودتر بروز کند. عواملی مانند اضافه‌وزن، سابقه آسیب یا جراحی زانو، فعالیت‌های سنگین و ژنتیک می‌توانند باعث شروع آرتروز در سنین پایین‌تر شوند.

آرتروز زانو چگونه به وجود می آید؟

آرتروز زانو به‌طور عمده به دلیل فرسایش و تخریب غضروف مفصل زانو ایجاد می‌شود. غضروف که نقش محافظت از استخوان‌ها و تسهیل حرکت مفصل را دارد، با گذشت زمان و تحت تأثیر عوامل مختلف، مانند افزایش سن، فشار مداوم به مفصل، آسیب‌ها یا التهاب‌ها، تحلیل می‌رود. این تخریب باعث می‌شود که استخوان‌ها بدون محافظت غضروفی با یکدیگر تماس پیدا کنند و به این ترتیب درد، خشکی و محدودیت حرکتی ایجاد شود. در نهایت، به‌تدریج مفصل آسیب می‌بیند و عملکرد آن کاهش می‌یابد. عوامل دیگری مانند اضافه‌وزن و ژنتیک نیز در بروز آرتروز تأثیرگذار هستند.

آرتروز زانو چه علائمی دارد؟

آرتروز زانو معمولاً با علائم زیر همراه است:

• تورم: ممکن است زانو متورم شود که به دلیل التهاب یا جمع شدن مایع در مفصل است.
• خشکی مفصل: به‌ویژه بعد از استراحت طولانی یا در صبحگاه، زانو احساس سفتی می‌ کند.
• صدا دادن مفصل: هنگامی که زانو خم یا راست می‌شود، ممکن است صدای تق‌تق یا خش‌خش از آن شنیده شود.
• درد زانو: که به‌ طور مداوم یا هنگام حرکت و فعالیت‌های فیزیکی مانند راه رفتن یا بالا رفتن از پله‌ها احساس می‌ شود.
• محدودیت حرکت: فرد ممکن است نتواند به‌ طور کامل زانو را خم یا راست کند و دچار مشکل در انجام فعالیت‌های روزمره شود.

مراحل آرتروز زانو

آرتروز زانو به تدریج پیشرفت می‌کند و معمولاً در سه مرحله اصلی زیر تقسیم‌ می‌شود:

• مرحله اولیه (آرتروز خفیف): در این مرحله، غضروف مفصل به‌طور جزئی فرسوده می‌شود و ممکن است درد کمی در فعالیت‌های سنگین یا پس از استراحت طولانی احساس شود. در این مرحله، تغییرات در مفصل به‌طور واضح قابل مشاهده نیست.
• مرحله میانه (آرتروز متوسط): در این مرحله، فرسایش غضروف بیشتر شده و درد و خشکی مفصل در طول روز بیشتر احساس می‌شود. ممکن است تورم و التهاب در زانو نیز مشاهده شود و فرد در انجام فعالیت‌های روزمره با محدودیت مواجه شود.
• مرحله پیشرفته (آرتروز شدید): در این مرحله، غضروف تقریباً کاملاً از بین رفته است و استخوان‌ها به یکدیگر برخورد می‌کنند. درد شدید، تورم مداوم و محدودیت شدید حرکت در مفصل وجود دارد. در این مرحله، ممکن است نیاز به جراحی مانند تعویض مفصل زانو باشد.

آیا آرتروز زانو خطرناک است؟

آرتروز زانو در مراحل اولیه معمولاً به‌طور مستقیم تهدیدی برای زندگی فرد نیست؛ اما اگر درمان و مدیریت نشود، می‌تواند خطرات و مشکلات زیادی ایجاد کند. این بیماری می‌تواند باعث درد مزمن، محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی شود. در مراحل پیشرفته، آرتروز زانو می‌تواند به اختلالات در انجام فعالیت‌های روزمره مانند راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها یا حتی ایستادن طولانی منجر شود. علاوه بر این، اگر آرتروز به‌طور مناسب درمان نشود، می‌تواند باعث آسیب دائمی به مفصل زانو و حتی نیاز به جراحی تعویض مفصل گردد. بنابراین، مدیریت و درمان زودهنگام آرتروز زانو بسیار مهم است.

روش های تشخیص آرتروز زانو

روش‌های تشخیص آرتروز زانو شامل چندین آزمایش و ارزیابی پزشکی زیر است که به تشخیص دقیق بیماری کمک می‌کنند:

• آزمایش مایع مفصلی: در برخی موارد، پزشک ممکن است مایع مفصلی را برای آزمایش بردارد تا وجود التهاب یا عفونت را بررسی کند.
• آرتروسکوپی: در موارد پیچیده یا زمانی که دیگر روش‌ها کافی نباشند، ممکن است از آرتروسکوپی (جراحی کم‌تهاجمی) برای مشاهده مستقیم داخل مفصل استفاده شود.
• معاینه بالینی: پزشک با بررسی علائم، سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی، علائم آرتروز را ارزیابی می‌کند. در این مرحله، به بررسی درد، تورم و محدودیت حرکت زانو پرداخته می‌شود.
• MRI (تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی): این روش برای ارزیابی دقیق‌تر بافت‌های نرم مانند غضروف و بافت‌های اطراف مفصل زانو استفاده می‌شود و می‌تواند آسیب‌های جزئی‌تر را نیز نشان دهد.
• رادیولوژی (عکس رادیوگرافی): این آزمایش معمول‌ترین روش برای تشخیص آرتروز مفاصل است. با گرفتن عکس از مفصل زانو، پزشک می‌تواند میزان فرسایش غضروف و تنگ شدن فاصله مفصل را بررسی کند.

چگونه آرتروز زانو را درمان کنیم؟

روش‌های درمان آرتروز زانو با توجه به شدت بیماری، سن بیمار و میزان درد انتخاب می‌شوند و می‌توانند به کاهش علائم و بهبود عملکرد مفصل کمک کنند:

تزریق کورتون داخل مفصل

تزریق کورتون به کاهش سریع التهاب و درد شدید زانو کمک می‌کند. این روش معمولاً اثر موقتی دارد و برای کنترل علائم در دوره‌های حاد استفاده می‌شود. تعداد دفعات تزریق باید محدود و تحت نظر پزشک باشد.

تزریق ژل هیالورونیک

ژل هیالورونیک با افزایش لغزندگی مفصل، حرکت زانو را آسان‌تر کرده و درد را کاهش می‌دهد. این روش بیشتر برای آرتروز خفیف تا متوسط توصیه می‌شود. اثر آن معمولاً چند ماه باقی می‌ماند و ممکن است نیاز به تکرار داشته باشد.

پی‌آرپی (PRP)

در درمان پی آر پی، پلاسمای غنی از پلاکت که از خون خود بیمار تهیه می‌شود به مفصل زانو تزریق می‌گردد. این روش با تحریک ترمیم بافت‌ها می‌تواند درد را کاهش دهد. PRP بیشتر در مراحل اولیه تا متوسط آرتروز کاربرد دارد.

جراحی

زمانی که درمان‌های غیرجراحی موثر نباشند، جراحی به‌عنوان گزینه نهایی مطرح می‌شود. روش‌هایی مانند تعویض مفصل زانو می‌توانند درد شدید را کاهش دهند. جراحی معمولاً برای آرتروز پیشرفته و در بیماران با محدودیت شدید حرکتی انجام می‌شود.

کاهش وزن و اصلاح سبک زندگی

اضافه‌وزن فشار مضاعفی به مفصل زانو وارد کرده و روند پیشرفت آرتروز را تشدید می‌کند. کاهش وزن حتی به میزان کم می‌تواند درد زانو را کاهش دهد. همچنین اصلاح فعالیت‌های روزمره مانند پرهیز از نشستن طولانی یا حرکات پرفشار اهمیت زیادی دارد.

اوزون‌ تراپی

درمان آرتروز زانو با اوزون تراپی یک روش کم‌تهاجمی است که با تزریق گاز اوزون به مفصل انجام می‌شود. این روش می‌تواند به کاهش التهاب، بهبود خون‌رسانی و کاهش درد کمک کند. میزان اثربخشی آن به شدت آرتروز و شرایط فردی بیمار بستگی دارد.

فیزیوتراپی و ورزش درمانی

فیزیوتراپی با تمرینات تقویتی و کششی باعث افزایش قدرت عضلات اطراف زانو و کاهش فشار وارد بر مفصل می‌شود. ورزش منظم می‌تواند دامنه حرکتی زانو را بهبود دهد و خشکی مفصل را کاهش دهد. انجام تمرینات باید متناسب با شرایط بیمار و زیر نظر متخصص انجام شود.

درمان دارویی

داروهای مسکن و ضدالتهاب غیراستروئیدی برای کاهش درد و التهاب مفصل زانو استفاده می‌شوند. این داروها معمولاً در مراحل اولیه آرتروز کاربرد دارند و به کنترل علائم کمک می‌کنند. مصرف طولانی‌مدت آنها باید حتماً تحت نظر پزشک باشد تا از عوارض گوارشی و قلبی جلوگیری شود.

جلوگیری از پیشرفت آرتروز زانو

جلوگیری از پیشرفت آرتروز زانو با رعایت موارد مهم زیر امکان‌ پذیر است:

• استفاده از کفش و زانوبند مناسب: حمایت بهتر از زانو به کاهش درد و کند شدن پیشرفت بیماری کمک می‌ کند.
• کنترل وزن: کاهش وزن فشار وارد بر مفصل زانو را کم می‌کند و سرعت تخریب غضروف را کاهش می‌ دهد.
• فیزیوتراپی و اصلاح الگوی حرکتی: آموزش حرکات صحیح باعث کاهش فشار غیرضروری روی مفصل می‌ شود.
• پرهیز از فعالیت‌های سنگین و ضربه‌ای: اجتناب از دویدن روی سطوح سخت، پریدن و زانو زدن طولانی ضروری است.
• ورزش منظم و اصولی: تمرینات کم‌ فشار مانند پیاده‌ روی، شنا و حرکات تقویتی عضلات ران به حفظ ثبات زانو کمک می‌ کنند.
• پیگیری درمان‌های پزشکی به‌موقع: مصرف داروها، تزریق‌ها یا روش‌ هایی مانند پی آر پی زانو طبق نظر پزشک می‌تواند روند بیماری را کنترل کند.

با اصلاح سبک زندگی از آرتروز زانو پیشگیری کنید.

با اصلاح سبک زندگی از آرتروز زانو پیشگیری کنید، زیرا بسیاری از عوامل موثر در بروز این بیماری قابل کنترل هستند. حفظ وزن مناسب یکی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه است؛ چرا که اضافه‌ وزن فشار زیادی به مفصل زانو وارد می‌کند. انجام منظم فعالیت‌ های بدنی کم‌ فشار به تقویت عضلات اطراف زانو و حفظ سلامت مفصل کمک می‌ کند. انتخاب ورزش‌های مناسب مانند پیاده‌روی اصولی، شنا و دوچرخه سواری برای آرتروز زانو می‌تواند بدون آسیب، تحرک مفصل را افزایش دهد. توجه به وضعیت صحیح نشستن و ایستادن و پرهیز از حرکات ناگهانی یا پرفشار نیز اهمیت زیادی دارد. استفاده از کفش مناسب و استاندارد به کاهش فشار روی زانو کمک می‌کند. در نهایت، داشتن تغذیه سالم و سرشار از مواد ضدالتهابی نقش مؤثری در پیشگیری از آرتروز زانو دارد.