از کجا بفهمیم خار پاشنه داریم؟ | علائم و علت درد خار پاشنه پا

خار پاشنه پا یکی از شایع‌ترین دلایل درد پاشنه است که می‌تواند کیفیت راه رفتن و فعالیت‌های روزمره را به‌طور جدی کاهش دهد. بسیاری از افراد نمی‌دانند از کجا بفهمیم خار پاشنه داریم و درد پاشنه را با خستگی یا کفش نامناسب اشتباه می‌گیرند. شناخت دقیق علت خار پاشنه چیست، علائم خار پاشنه و عوارض درمان نکردن خار پاشنه نقش مهمی در پیشگیری از مزمن شدن این مشکل دارد. در این مقاله به‌صورت کامل به بررسی خار پاشنه پا، علائم، تشخیص، عوارض و روش‌های درمان و پیشگیری می‌پردازیم.

خار پاشنه چیست؟

خار پاشنه پا یک زائده استخوانی کوچک است که در زیر استخوان پاشنه شکل می‌گیرد. این زائده معمولاً در اثر التهاب مزمن فاشیای کف پا ایجاد می‌شود؛ فاشیا نواری ضخیم از بافت همبند است که از پاشنه تا انگشتان پا امتداد دارد و نقش مهمی در حفظ قوس کف پا دارد.
نکته مهم این است که خود خار معمولاً دردناک نیست، بلکه التهاب و کشیدگی فاشیا عامل اصلی درد خار پاشنه محسوب می‌شود.

علائم خار پاشنه

علائم خار پاشنه می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد، اما شایع‌ترین نشانه‌ها عبارتند از:

• درد تیرکشنده یا سوزشی در ناحیه پاشنه پا
• تشدید درد در اولین قدم‌های صبح یا بعد از استراحت طولانی
• کاهش درد پس از چند دقیقه راه رفتن و بازگشت مجدد آن پس از ایستادن طولانی
• درد هنگام راه رفتن روی سطوح سخت
• حساسیت پاشنه به لمس یا فشار

بسیاری از افراد زمانی متوجه می‌شوند مشکل دارند که از خود می‌پرسند از کجا بفهمیم خار پاشنه داریم؛ پاسخ معمولاً همین الگوی درد صبحگاهی و درد پس از استراحت است.

علت خار پاشنه چیست؟

خار پاشنه پا در نتیجه وارد شدن فشار مکرر و طولانی‌مدت به فاشیای کف پا ایجاد می‌شود. فاشیای کف پا یک نوار ضخیم و مقاوم از بافت همبند است که از استخوان پاشنه تا انگشتان پا امتداد دارد و نقش مهمی در حفظ قوس پا و جذب ضربه هنگام راه رفتن ایفا می‌کند.
زمانی که این بافت به‌طور مداوم تحت کشش و فشار بیش از حد قرار بگیرد، پارگی‌های بسیار ریز در محل اتصال آن به استخوان پاشنه ایجاد می‌شود. اگر این آسیب‌های ریز به‌موقع ترمیم نشوند، التهاب مزمن به وجود می‌آید و بدن برای ترمیم ناحیه آسیب‌دیده، کلسیم در این محل رسوب می‌دهد. تجمع تدریجی این رسوبات کلسیمی، به شکل یک زائده استخوانی کوچک ظاهر می‌شود که به آن خار پاشنه گفته می‌شود.
نکته مهم این است که خود خار استخوانی همیشه عامل درد نیست؛ بلکه التهاب و کشش فاشیای کف پا علت اصلی درد خار پاشنه محسوب می‌شود.

حتی اگر خار پاشنه پا می‌تواند بدون علت واضح ایجاد شود، برخی از عوامل می‌توانند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. آن عوامل عبارتند از:

• سن: خار پاشنه پا بیشتر در سنین 40 تا 60 سالگی دیده می‌شود.
• انواع خاص ورزش: فعالیت‌هایی که فشار زیادی را روی پاشنه پا و بافت‌های متصل به آن وارد می‌کنند، مانند دویدن در مسافت طولانی، رقص باله و رقص هوازی می‌توانند به شروع خار پاشنه پا کمک کنند.
• مکانیک پا: صافی کف پا ، قوس بلند یا حتی الگوی غیرطبیعی راه رفتن می‌تواند بر نحوه توزیع وزن در هنگام ایستادن تأثیر بگذارد و فشار بیشتری را بر روی فاشیای کف پا وارد کند.
• چاقی: اضافه وزن استرس بیشتری بر فاشیای کف پا وارد می‌کند.
• مشاغلی که فرد را روی پا نگه می‌دارد: کارگران کارخانه، معلمان و سایرین که بیشتر ساعات کار خود را به راه رفتن یا ایستادن روی سطوح سخت می‌گذرانند، می‌توانند به فاشیای کف پا آسیب برسانند.

عوارض خار پاشنه پا

• ایجاد درد مزمن و مداوم در ناحیه پاشنه
• اختلال در راه رفتن و کاهش توان انجام فعالیت‌های روزمره
• تغییر الگوی راه رفتن برای فرار از درد
• افزایش فشار غیرطبیعی به زانو، لگن و کمر
• تشدید التهاب فاشیای کف پا در صورت عدم درمان
• کاهش تحرک و افت کیفیت زندگی در بلندمدت

عوارض درمان نکردن خار پاشنه

درمان نکردن خار پاشنه پا می‌تواند باعث درد مزمن پاشنه و محدود شدن راه رفتن و فعالیت‌های روزمره شود. بسیاری از افراد برای کاهش درد، نحوه راه رفتن خود را تغییر می‌دهند که این موضوع به‌مرور باعث فشار غیرطبیعی به زانو، لگن و کمر می‌شود. ادامه‌دار بودن التهاب فاشیای کف پا ممکن است منجر به تشدید درد، کاهش تحرک و افت کیفیت زندگی شود. به همین دلیل، تشخیص و درمان به‌موقع خار پاشنه نقش مهمی در جلوگیری از این عوارض دارد.

تشخیص خار پاشنه پا

خار پاشنه پا بر اساس تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی تشخیص داده می‌شود. در طول معاینه، پزشک نقاط حساس پا را بررسی می‌کند. محل درد می‌تواند به تعیین علت آن کمک کند.

تست‌های تصویربرداری:

معمولاً هیچ آزمایشی لازم نیست. پزشک ممکن است تصویربرداری با اشعه ایکس یا رزونانس مغناطیسی (MRI) را پیشنهاد کند تا مطمئن شود مشکل دیگری مانند شکستگی باعث ایجاد درد در پای بیمار نمی‌شود.

درمان دارویی:

مسکن‌هایی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن سدیم ممکن است درد و التهاب ناشی از خار پاشنه پا را کاهش دهند.

درمان غیردارویی:

تمرینات کششی و تقویتی یا استفاده از وسایل خاص ممکن است علائم را تسکین دهد. آن تمرینات عبارتند از:

• فیزیوتراپی: یک فیزیوتراپ می‌تواند یک سری تمرینات را برای کشش فاشیای کف پا و تاندون آشیل و تقویت عضلات ساق پا به شما نشان دهد. یک درمانگر همچنین ممکن است به شما یاد دهد که از چسب ورزشی برای حمایت از کف پای خود استفاده کنید.
• آتل‌های شبانه: فیزیوتراپ یا پزشک شما ممکن است به شما توصیه کند که هنگام خواب از آتلی استفاده کنید که ساق پا و قوس پای شما را بکشد. این کار فاشیای پلانتار و تاندون آشیل را در یک شب در یک موقعیت بلند نگه می‌دارد تا باعث افزایش کشش شود.
• ارتز: پزشک شما ممکن است برای کمک به توزیع یکنواخت‌تر فشار روی پاهای شما، پشتیبان‌های قوس‌دار (ارتز) را برای شما تجویز کند.

اگر اقدامات محافظه‌کارانه‌تر بعد از چند ماه جواب نداد، پزشک ممکن است موارد زیر را برای درمان خار پاشنه توصیه کند:

تزریقات:

تزریق داروی استروئیدی در ناحیه حساس می‌تواند باعث تسکین موقت درد شود. تزریق‌های متعدد توصیه نمی‌شود زیرا می‌توانند فاشیای کف پا را ضعیف کرده و احتمالاً باعث پارگی آن شوند. با استفاده از تصویربرداری اولتراسوند، پلاسمای غنی از پلاکت به دست آمده از خون خود بیمار را می‌توان برای بهبود بافت تزریق کرد.

درمان با امواج شوک برون بدنی:

در روش شاک ویو تراپی خار پاشنه در اصفهان ، امواج صوتی به ناحیه درد پاشنه هدایت می‌شوند تا التیام بافت را تحریک کنند. معمولاً برای خار پاشنه پای مزمن که به درمان‌های محافظه‌کارانه‌تر پاسخ نداده است، استفاده می‌شود. برخی از مطالعات نتایج امیدوارکننده‌ای را نشان می‌دهند اما این که به طور مداوم موثر باشد همچنان ثابت نشده است.

ترمیم بافت اولتراسونیک:

در این فناوری کم تهاجمی از تصویربرداری اولتراسوند برای هدایت یک کاوشگر سوزنی به داخل بافت آسیب‌دیده فاشیای کف پا استفاده می‌شود. با استفاده از انرژی اولتراسوند، نوک پروب به سرعت می‌لرزد تا بافت آسیب‌دیده را شکسته و سپس به بیرون مکش کند.

درمان غیرجراحی خار پاشنه پا

بیش از 90٪ بیماران با روش‌های غیرجراحی بهبود پیدا می‌کنند. درمان‌های غیرجراحی شامل ترکیبی از اصلاح سبک زندگی، درمان‌های پزشکی و توانبخشی هستند.
روش‌های رایج درمان غیرجراحی:

• استراحت و کاهش فشار روی پاشنه
• یخ‌گذاری برای کاهش التهاب
• مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (با نظر پزشک)
• فیزیوتراپی و تمرینات کششی هدفمند
• استفاده از کفی و پد مخصوص خار پاشنه
• آتل شبانه برای کشش فاشیا و تاندون آشیل
• تزریق‌های درمانی (در موارد مقاوم)

هدف این درمان‌ها کاهش التهاب، تسکین درد خار پاشنه و جلوگیری از پیشرفت بیماری است.

شیوه زندگی و درمان‌های خانگی خار پاشنه

برای کاهش درد خار پاشنه پا، این نکات خودمراقبتی را امتحان کنید:

• حفظ وزن سالم: حمل وزن اضافی می‌تواند استرس بیشتری را روی فاشیای کف پا وارد کند.
• انتخاب کفش‌های حمایتی: کفش‌هایی با پاشنه کم تا متوسط، کفی ضخیم، قوس خوب و بالشتک اضافی به کاهش فشار بر فاشیای کف پا کمک می‌کنند. همچنین سعی کنید که پا برهنه راه نروید.
• نپوشیدن کفش‌های ورزشی کهنه: کفش‌های ورزشی قدیمی که توان حمایت از پاهایتان را ندارند، تعویض کنید.
• عوض کردن ورزش: ورزش خود را تغییر دهید. به جای پیاده روی یا آهسته دویدن، یک ورزش کم‌تاثیر مانند شنا یا دوچرخه سواری را امتحان کنید.
• گذاشتن یخ: یک کیسه یخ پوشیده از پارچه را به مدت 15 دقیقه، سه یا چهار بار در روز روی محل درد نگه دارید. یخ می‌تواند به کاهش درد و التهاب کمک کند.
• کشش پا و قوس کف پا: تمرینات خانگی ساده می‌توانند فاشیای کف پا، تاندون آشیل و عضلات ساق پا را کشش دهند.

روش های پیشگیری از درد خار پاشنه

با رعایت چند نکته ساده می‌توان تا حد زیادی از بروز خار پاشنه پا یا عود آن جلوگیری کرد:

• حفظ وزن مناسب
• استفاده از کفش استاندارد با قوس و ضربه‌گیر مناسب
• پرهیز از ایستادن طولانی‌مدت بدون استراحت
• انجام منظم تمرینات کششی کف پا و ساق
• تعویض کفش‌های ورزشی فرسوده
• پرهیز از راه رفتن طولانی با پای برهنه روی سطوح سخت

رعایت این نکات ساده اما کاربردی، نقش مهمی در کاهش فشار وارد بر فاشیای کف پا و پیشگیری از خار پاشنه دارد.

• روشهای پیشگیری از خار پاشنه پا
  تاریخ انتشار : 1402-02-05تاریخ بروز رسانی : 1404-10-13


• درمان خار پاشنه با روش های غیر جراحی توسط دکتر سلمان فلاح
  تاریخ انتشار : 1391-12-20تاریخ بروز رسانی : 1404-10-12